sosyal münasebet kuralları

Narsisistik kişilik bozukluğu(NKB) kendiliğe ve diğerlerine yönelik çarpıtılmış bakışın geniş bir örüntüsüdür. Kişinin kendisine yönelik olumlu tutumu sağlıklı ve normal olarak ele alınmasına rağmen, narsisistik kişi kendiliğinin özel ve üstün olduğuna dair şişirilmiş bir bakış sergiler.

Güçlü öz güven yerine, narsisisizm kendilikle uğraşmanın değerini yükseltmeyi yansıtır. Narsisist, statü arayışında çok aktif ve rekabetçidir, statünün dışarıya verdiği sinyaller de kişisel değerin ölçümü olarak kullanılır. Diğer insanlar narsisistik kişinin özel statü­sünü onaylamada başarısız olduğunda o, bunu kabul edilemez yanlış bir tutum olarak görmeye eğilimlidir ve kızgın, savun­macı ve depresif bir hale gelir. Üstün olma, başarısızlığın veya özel aktiviteler olarak değerlendirilenler, aşağıda olmanın, önemsizliğin veya güçsüzlüğün Ve kendini koruma ve kendini savunmanın telafi etme stratejilerinin altında yatan inançlar­dır.

Narsisistik bireyler sosyal konumlarından gurur duyarlar, yine de sosyal münasebet kuralları ve beklentilerinde şaşırtıcı bir eksiklik gösterirler. Kendiliğe odaklı ve diğerlerinin duy­gularına özensiz narsisist, dostça bir değişimle rahatsız edici derecede kendisiyle meşgul olmayı göstermeye sapabilir. Aldancı biçimde sıcak davranış, kibirli öfke patlamaları, kalpsiz sözler veya hassas olmayan eylemlerle bozulabilir. Diğerlerinin katkılarının farkına varma veya daha karmaşık ve derin bi­çimde anlamlı duygulara saygı duyma gibi basit konularda bi­le diğerlerinin ihtiyaçlarına ve duygularına dikkat etmede ek­siktir. Onlar diğerlerine başarıyı fazla görebilir ve kıskanç bi­çimde yargılar veya rakiplere güvenini sarsarak zarar verir. Narsisist ayrıca diğer insanlara yönelik suç ve hata yüklemede, yüzleştirmeyi dolambaçlı yollarla çevirmede ustadır.

Sınırlar veya eleştiriyle karşılaştığında, narsisîstlerin çirkin veya savunmacı bir yola girmeye eğilimlidirler. Diğerleri onla­rı kibirli davranışları yüzünden talepkar, kaba ve güvenilmez, özellikle duygusal destek kaynağı olarak, edinilenmesi güç ve rahatsız edici bulabilir. Narsisistik bireyler, görevlerin girda­bına yakalanmış hayranlarından oluşan bir takımı devam etti­rebilir, fakat mahremiyet genellikle eksiktir ve uzun süreli iliş­kiler yapmacıktır. Eşler veya yakın arkadaşlar iyi eğilimli dışsal imajın ötesini görürler ve açık izlenimlere zıt olarak narsisistlerle olan kişisel deneyimlerinin yerini alan katı bulabilirler. Narsisistik kişiler bazen birden bire diğerlerini red­detme geçmişine sahiptir, çünkü onlar kendilerini "kötü gös­teren" veya onların statülerini ilerletmede başarısız olan insan­larla işbirliği yapmak istemezler.

Öz güvene bir tehdit gibi duran dış dünyadaki meydan okumalar, NKB olan bireyler için tedaviye girmek için tipik çökerticilerdir. Çökertici olaylar onların kendilik imgesini tehdit eden ilişki bozukluğunu, iş yerinde sorun, kayıp veya sınırlamaları içerebilir. Onlar kendi problemlerini sıradan te­rimlerle görmezler, bununla birlikte, terapisti eşsiz karmaşık hasta olarak etkilemeyi umabilirler. Bazen tatmin edilmemiş büyüklenmeci beklentiler, kısa süren fırsat penceresi veya far­kına varılmamış yetki verme tekrar depresyonu tetikleyerek zaman içerinde birikime uğrar.

Depresif NKB hastaları sık biçimde güçlerinin ve statülerinin çabuk bir yenilemesini ister görünürler ve koşullar hakkında, onları hayal kırıklığına uğratan veya yanlış davranan insanlar hakkında şikâyetlerde bulunmaya eğilimli olabilirler. Büyüklerime hissi alçak gönüllü bir başarının veya yaşamın daha önceki bir noktasında özel bir statünün keyfini çıkarmayı sürdürmede yetersizliğe yönelik şiddetli bir içerlemenin delili olabilir.

Narsisist, önemli diğer kişilerin engellenmiş emriyle ya da sömürücü veya saldırgan davranış veya gücün kötüye kullanılması yüzünden başının belada olması sonucu tedaviye gire­bilir. Narsisistik bireyler tarafından sunulan çatışmalar tipik olarak büyüklenmeci tutumlar, yetki verme ve gerçekçi sınır­lar arasındaki boşlukları yansıtır.

Örneğin, "Misty" 27 yaşında, güzellik yarışmalarının gösterilerinde ufak bir kariyere sahip olan tıbbi bir teknisyendi. İşinde ve özel yaşamında yaşadığı bir dizi problemler sonu­cunda girdiği depresif duygu durum için büyük annesinin ıs­rarları sonrasında tedaviye geldi. Yakın zamanda ilişkilerini bitiren erkek arkadaşından şiddetli biçimde şikâyet etti. "Onun kariyerinin ilerlemesi için yaptığım onca şeyden sonra" diyor­du "bencilliğimden" ve "şımarık yaramaz bir çocuk" oldu­ğumdan bahseden Ölçüyü aşan bir bakış açısı vardı.

Zararlar İçin ona dava açacağını söyledi. Bu ayrılık kendisinin sebep olmadığı ilk yaşamışıydı, çok sayıda çıktığı kişi oldu ve her zaman "daha iyi bir kişi için yoluna devam eden" o olmuştu. İşte, kendisine "çözmesi gereken konuları" olduğu ve danış­manlık alması gerektiği söylenmişti. Bu öneri şef cerrahla tar­tışma yaşadıktan sonra geldi çünkü cerrah onun hatasını diğer teknisyenlerin önünde düzeltmişti. Son olarak, yakın zamanda otoyolda meydana gelmiş başka bir kazayla ilgilenmekte olan park etmiş polis aracına çarpmayı içeren saldırıya teşvik etme geçmişi yüzünden sürücü belgesini kaybetme tehlikesindeydi. Misty önceki kazadan dolayı trafiğe yakalandı, fakat "tüm o koyunlarla birlikte oturup beklememeye" karar verdi. Polisin park ettiği aşırı derecede kalabalık olan şeride girdiğinde yavaşlıyordu. Mistynin problemleri birçok farklı NKB hastalarında karşılaşılan konuların bileşik örnekleriydi ve onun ku­ramsal durumu bilişsel terapi uygulamalarını örneklemektey­di.

TARİHSEL BAKIŞ AÇILARI

"Narsisizm" terimi kökenlerini sudaki aksini görünce ken­dine âşık olan genç adam Narcissus hakkındaki klasik Yunan mitosundan alır. Kendi yansımasına fazlasıyla tutulmuş olan bu adamın inancı kökleşmiş ve nergis çiçeğine dönüşmüştür. Psikoloji literatüründe bu mitosun ilk defa referans olarak kullanılışı Havelock Kilis (1898) tarafından anlatılan mastürbasyon yapma veya "kendi vücudundan cinsel haz alma (otoerotik)" alışkanlıkları olan genç bir adamı tarif eden vakada görülmektedir.

Freud(i905/i953) daha sonra "narsisistik" terimini kendisinin psikoseksüel gelişim üzerine yazdığı kuramsal denemele­rine dahil etti ve son olarak narsisizmi otoerotik aşamayı takıp eden, sonunda olgunlaşarak sevgi nesnesine dönüşen, normal gelişim aşaması olarak kavramsallaştırdı. Nesne sevgisi gelişi­mindeki ağır çatışmaların narsisistik aşamada duraksamaya sebep olduğu düşünüldü (Freud, 1914/1957).

Nesne ilişkileri kuramcılarının çalışması narsisizmi, erken gelişim dönemindeki yetersiz ebeveynlikten kaynaklanan bir karakter eksikliği olarak değerlendirir (S. Johnson, 1987; Kernberg, 1975; Kohut, 1971). "Yeniden yakınlaşma" olarak adlandırılan 15-24 aylık gelişim dönemi boyunca, çevre içerisinde keşfe çıkma ve sonra güven üssü olan ebeveyne geri dönme arasında yaşanan değişimlerin birbirini izlemesi yüzünden, çocuk bazen bu birbirini izleyen çabalar sırasında ye­tersiz destek alır çünkü bakıcı tutarsızdır, ulaşılabilir değildir veya çocuğuna kendine odaklı isteklerini yansıtır. Savunmasız çocuk daha sonra ortaya çıkan "narsisistik yaralanma" kendilik hasarı yüzünden zarar görür. Bunu telafi etmek için çocuk, bakıcıların ihtiyaçlarını tatmin edecek, büyüklenmeci ve sahte bir kendilik geliştirir. Öfke ve yetkinlik, sahte kendilik aracılığıyla, sürekli hayranlık kazanmaya odaklı bilinçli zihninden ay­rılır. Narsisizmin bu kavramsallaştırmasında, sahte kendilik temelli kırılgan saygıyı ayakta tutma anlamına gelen değersizliğe, yetersizliğe ve başarılardaki anlam ve haz kaybına kusur bulma hissi gibi duygusal acılar açıkça ortadadır (S. Johnson, 1987).

Freud'un eski ortağı, Alfred Adler tarafından geliştirilen kişilerarası bakış açısı (1991/1929), kişilik gelişiminde diğer ki­şilerle kıyaslamalar sonucu ortaya çıkan aşağılık duygusunun üstesinden gelme isteği olan ağır güdüsel güçlerden birini ele aldı. Yazar bu süreci "telafi" olarak adlandırdı. Böylece, ken­disini diğerlerine göre yetersiz algılayan birey, bu çok zor ala­nın üstesinden gelmek için aşırı derecede çalışabilir. Bu mode­le göre narsısistik kişilik, kendisini diğerlerine kıyasla önemsiz ve aşağılık olarak algılayan bireyin telafi etme eylemlerinin bir sonucu olabilirdi.

Millon tarafından geliştirilen narsisizmin sosyal öğrenme kuramı (1985) ebeveynden zarar görme veya telafi etme hipo­tezlerini bir yana bırakır ve temelde ebeveynlere aşırı değer biçilmesine odaklanır. Mİllon'a göre, çocuğun kendilik değeri ve yetkinlik hissi ebeveynler tarafından şişirildiğinde, içselleştirilmiş kendilik imgesi dışsal gerçekliğin doğrulayabildiğinden fazla olarak artar. Şişirilmiş kendilik imgesi, hayal kırıklığı meydana gelince ve aralıklı ödüllendirme kendilik imgesinin çarpıtmalarını devam ettirdiğinde öfkeyi doğurur. İfade edi­len intrapsişik yapılar kişinin şişirilmiş kendilik imgesi içeri­sinde sınırlıdır.

Young tarafından detaylandırılan kişilik bozukluklarının şema odaklı bilişsel yaklaşımı, (1990) çocukluğun erken dönemlerinde başlayan edöleşim kalıplarından öğrenilen kendi­lik sürdürücü, koşulsuz inançlardan ortaya çıkan birçok eski uyumsuz şemayı (EUŞ) listeler. NKB'nin eski uyumsuz şemaların hasar görmüş sınırları ve merhametsiz standartlarıyla iç içe geçtiği görülür. Hasarlı sınırları olan şemalar kendine odaklı ve sömürücü davranışları işaret eder ve kan standartlar başarı üstünlüğünün sürekli savaşını yansıtır.

Kendilikle ilgili narsisistik tema, mastürbasyon için bir açıklama olmaktan başlayıp, işlevsiz inançlar veya şişirilmiş kendilik imgesi yüzünden bozulmuş kişiliğe ve engellenmiş kişilik gelişimi bozukluğuna doğru evrim geçirmiştir. Narsisizm üzerine psikodinamik literatür geniş bir fenomenoloji sağlar fakat çoğu varsayım için ampirik destek eksiktir. Narsi­sizm hakkında ihtiyaç duyulan veri bilişsel yaklaşımla yakın­dan- bağlantılı olabilir ve hem hastalar hem klinisyenler için daha kolay anlaşılabilir tedavi stratejileri önerebilir.

ARAŞTIRMA VE AMPİRİK VERİ

Bazı ampirik kanıtlar, narsisizmin altında yatan sebeplerin düşük kendilik saygısı ile ilgili olduğu yaygın fikriyle ters düşer (Baumeister, 2001). Narsisistikler karakteristik olarak kendilerini diğerlerinden üstün değerlendirir ve tipik olarak ken­dini rapor etme ölçümlerinde aşırı derecede olmayan yüksek bir kendilik saygısına sahiptir. Narsisizm ve yüksek kendilik saygısı, laboratuar çalışmalarında ve bazı seçilmiş klinik örneklemlerde saldırganlık ve şiddetle bağlantılı hale getirilmiş­tir. Bununla birlikte, klinik ve klinik olmayan popülasyonlarda bu ilişkileri açıklamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç du­yulmaktadır. Narsisistik bireyler sık biçimde klinik olarak kendilik saygısında bozulmayı ve kendilik saygısına yönelik tehditlere tipik olarak yüksek derecece tepkili olmayı sergiler­ler.

Kendiliği doğrulama kuramına göre, kendilik saygısı geri bildirim arayışı ardında yatan motive edici güçtür (Swann, 1990). Şişirilmiş kendilik imgesi olan bireyler geniş bir aralıktaki bağlamlar boyunca olumlu aldatıcı önyargılar yaratmaya ve sürdürmeye eğilimlidirler. Bu sayede onlar onaylayıcı olumlu geri bildirimleri ister, kendilik düşüncesinin değişi­minden kaçınır, rahatsız edici istekleri diğerlerine yansıtır ve düşük kendilik saygısıyla oldukça az benzer davranış bileşimiyle, düşmanlık ve saldırganlık yolundan geçerek uyumsuzlukla başa çıkarlar (Baumeister, Smart ve Boden, 1996).

Ken­dilik imgesindeki olumlu aldatıcı yargılar saldırgan davranışta, yetişkinlerde (Colvin, Block ve Funder, 1995) ve hastaneye ya­tırılmış gençlerde (Perez, Pettit, David, Kistner ve Joiner, 2001) kişilerarası yetersizlikler, istenmeyen tutumlar ve akran­ları tarafından reddedilmekle ilişkilidir. Zorba kimseler kendi­lerini akademik ve kişilerarası becerilerde, olduğundan daha iyi gösterir ve yüksek kendilik saygısını gerçekçi olmayan bir biçimde telkin ederler (Gresham, MacMillan, Bocian, Ward ve Forness, 1998). Benzer şekilde, şehir içindeki çetelerin üye­leriyle ilgili çalışmalarda, bu tipik olarak, sert gençlik içerisin­deki düşük kendilik saygısına göre hatırı sayılır derecede yük­sek olarak bulundu (Baumeister, 2001).

Narsisizm ve düşmanca saldırganlık arasındaki bağlantı çeşitli laboratuar çalışmalarında belirtilmiştir (Kernis, Grannemann ve Barclay, 1989; Rhodewalt ve Wolf, 1995). Narsisizm üstünlük ve düşmanlıkla (Raskin, Novacek ve Hogan, 1991) aynı zamanda da büyüklenmecilik, teşhircilik ve diğerlerine saygısızlıkla pozitif olarak ilişkilidir (Wİnk, 1991). Narsisistiklerin diğerlerine saldırganca davranmaya hazır oluşları belirgin kötü değerlendirilme gibi ego tehditleri tarafın­dan kolaylaşıyor görünmektedir. (Baumeister, Bushman ve Campbell, 2000; Bushman ve Baumeister, 1998).

Şiddet sal­dırıları için hapsedilmiş popülasyon içinde, yüksek düzeyde narsisizm ve narsisistik kişilik bozukluğu özellikle aile kökeninde şiddete maruz kalma geçmişi ile birleştiğinde aile üyele­rine karşı şiddet için belirleyici olarak tanımlanmıştır (Dutton ve Hart, 1992). Şiddet suçlularıyla ilgili bir başka çalışmada, yüksek kendilik saygısı aralığı tipik erkek üniversite öğrencile­ri ile kıyaslanmıştır. Diğer taraftan, şiddet suçlularının narsi­sizm ortalama skoru basılmış olan diğer örneklemlerden daha yüksektir (Baumeister, 2001). Bununla birlikte, Baumeister "kimse onlara hakaret etmediği ve eleştirmediği sürece narsisistlerin diğer kişilerden daha saldırgan olmadığını belirtir"

Bushman ve Baumeister(1998) duyguyu bilişten ayırt eden, yüksek kendilik saygısı ile narsisizmi birbirinden ayırt etmek için psikodinamik, güdüsel kuramı uyguladılar. "Yüksek kendilik saygısının kendi hakkında iyi düşünmek olduğu­nu, oysa narsisizmin tutkulu biçimde kendi hakkında iyi dü­şünmek" olduğunu vurguladılar (s. 228). Onlar narsisizmi, dışsal ego tehditlerine karşı tepkisel olsa da, kendilik imge­sinin şişirilmiş ve sabit olduğu, yüksek kendilik saygısının bir alt kategorisi olarak değerlendirirler.

Narsisizm ve kendilik saygısı birbiriyle ilişkili olmasına rağmen, bu iki tutum aynı değildir. Yüksek kendilik saygısı olan bireyler narsisistik olmak zorunda değildir ama bireysel değerlerinden emindirler. Onların saygısı sosyal normlar ve fırsatların görüldüğü bağlam içerisinde gösterilen becerilerin, başarıların ve ilişkilerin gerçekçi kişisel değerlendirmelerine dayanmaya eğilimlidir. Düzeltici geri bildirim kendilik saygısının dramatik bir kaybını tetiklemez. NKB olan hasta için, kendilik saygısı dışarıya doğru başarı ve bu başarının kendilik saygısına bir tehdide dönüştüğü herhangi bir meydan okuma tarafından kurulur. Onun kusursuz veya güçlü olma imajının önemi köklü biçimde kalır, tam olarak Narcissus'un kendi ha­yaline hayran olup tutulduğu noktada kalması gibi. Kusursuz bir imaj olmaksızın, aşağılık kompleksinin çekirdek bilişleri aktive olur.

AYIRICI TANI

NKB klinik popülâsyonda % z ile 16 arasında görülmektedir (DSM-IV-TR; Amerikan Psikiyatri Derneği, 2000; Tablo 11.'e bakınız). Diğer aynı zamanda ortaya çıkan bozukluklar duygu durura bozukluklarını, özellikle hipomaniyi, anoreksiya nervosayı (iştahsızlık), maddeyle ilgili bozuklukları, özellikle kokain bağımlılığını ve histriyonik, borderline, anti sosyal ve paranoid kişilik bozuklukları başta olmak üzere diğer kişilik bozukluklarını İçerir. Hayattaki İktidar hissi ve kendilik imgesini etkileyen gelişimsel değişimler gibi, NKB olan kişi, uyum bozukluklarına karşı oldukça savunmasız ola­bilir.

Narsisizm aynı anda ortaya çıkan bir bozukluk olarak hafife alınabilir çünkü onu diğer semptomlar veya cinsiyet beklentileri bağlamı içinde tam olarak saptamak zordur. Kli­nik değerlendirme boyunca, özellikle erotromanik veya büyüklenmeci tipteki kuruntulu bozulduğun işareti olan her tür psikotik süreç dışarıda bırakılmalıdır.Ayrıca yüksek derecede başarılı bireyleri karakterize edebi­len narsisizmin tutumlarına dikkat etmek önemlidir (Ameri­kan Psikiyatri Derneği, 2000, s. 717). Bilişsel formülasyon içe­risinde narsisistik psikopatolojiyi ayırt edebilen tanımlayıcı özellik üstün başarı ve ayrıcalık olmadığı sürece kişinin önem­siz ve değersiz olduğu inancıdır.

Bireylerin varolan ve geçmiş iş performanslarında, kişilerarası ilişkilerinde, diğerlerini sömürme gibi veya etik olmayan davranışlarda (örneğin, dolandırıcılık, cinsel taciz gibi) yasal güçlükler, büyüklenmecilik ve yetkilendirme ile sonuçlanan parasal problemlerde ve Eksen I bozulduklarıyla ilgili duygu­sal bozukluklarda işlevsel sakatlığın delili bulunabilir. Kişisel sıkıntı gücenmeye, diğerlerinin yetersizliği ile hayal kırıklığna uğramaya veya yetkilerine dair minimum düzeyde iç görüye sahip olduğu veya hiç olmadığı dışsal koşullar veya sonuçlarda haksızlığı algılamaya odaklı olabilir.

TABLO 11.1 Narsisistik Kişilik Bozukluğunun DSM-IV-TR Tanı Kriterleri

Aşağıdakilerden beşinin (ya da daha fazlasının) olması ile be­lirli, genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik bağlamlar altında ortaya çıkan, üstünlük duygusu (hayalde ya da davra­nışlarda), beğenilme gereksinimi ve empati yoksunluğunun olduğu sürekli bir örüntü: 372 Kişilik Bozukluklarının Bilişsel Terapisi kendisinin çok Önemli olduğu yönündeki büyüklenmeci duygu (örneğin, başarılarını ve yeteneklerini abartma, yeterli bir başarı göstermeksizin üstün biri olarak bilinmeyi isteme) sınırsız başarı, güç, zekâ, güzellik ya da kusursuz sevgi hayalleriy­le meşgul olma"özel" ve eşsiz biri olduğuna ve ancak özel ya da toplumsal du­rumu üstün olan başka kişilerin (ya da kurumların) kendisi anla­yabileceğine ya da ancak onlarla arkadaşlık etmek gerektiğine inanma aşırı beğenilme gereksinimiyetkinlik hissi vardır, özellikle hoşa giden bir davranış biçiminin uygulanacağı beklentileri ya da bu beklentilerine göre uyum gös­terme

Kişilerarası ilişkileri kendi çıkarı için kullanma, örneğin kendi amaçlarına ulaşmak için başkalarının zayıf yanlarını kullanma Duygudaşlık yoksunluğu, başkalarının duygularını ve gereksinimlerini tanıma konusunda isteksizlik Çoğu zaman başkalarını kıskanma ya da başkalarının kendisini kıskandığına inanma küstah, kendini beğenmiş davranış ya da tutumlar sergileme

Not: Amerikan Psikiyatri Dcrnegi'ndcn (2000, s. 717). Telif hakkı 2000 Amerikan Psikiyatri Derneği'ne aittir. İzinle yeniden basılmıştır.

KAVRAMSALLAŞTIRMA

Aşağılık kompleksinden kaçmak adına kişinin özel ve üstün olmak için ihtiyaç duyduğu şema çok sayıda olası yolla gelişebilir. Narsisistik eğilimler kalıtımla geçmeye yatkındır (Livesley, Jang, Schroeder ve Jackson, 1993) ve aşağılık veya önemsizlik duygularını aşırı derece telafi eden ebeveynler tarafından biçimlendirilir. Kabul etmeyi öğrenmek ve aşağılık duygularını normal ve geçici olarak öğrenmek yerine, bu de­neyimler, başlıca dışsal semboller veya onaylama elde etmeyle defedilmesi gereken tehditler olarak anlamlandırılır. Bazı vakalarda, bireyin ifade edemeyeceği kadar güçsüz bırakan, hat­ta daha derin olan aşağılık ve önemsizlik duygularını tetikleyen olumsuz koşullar olabilir. Aşağılık duygularını yenme ve olumlu kendilik saygısını sürdürme girişimlerindeki tüm be­deller, kendiliğin değerini yükseltme stratejilerinin aşırı geliş­mişliği haline gelir. Diğer kişiler güçlü olarak düşünülür ve onların algılamaları ve onaylamaları narsisistik kişinin değer algısı için hayati önemdedir. Aynı zamanda, diğer kişilerdeki kusurlara karşı alarmda olma ve sadece en olumlu ve üstün imajını yansıtan kişilerle ilişki kurma narsisistik telafi strateji­sinin bir parçasıdır. Ayrıca daha geniş deneyimler kendilik değerinin aşırı derecede gelişimini destekler. Kültürel olarak değerli bazı yetenek, öznitelik veya sosyal tepkiler ortaya çıka­ran özel konumun varlığı üstün/özel olma şemasını destekler. Ayrıcalıklı olma ve üstünlük inançlarını destekleyen Sosyal gruplar veya kurumlarla ilişkiler ve bu sırada grubun dışında olanların ayıplanması bu şemayı daha fazla genişletebilir. Olumsuz geri bildirimlerden soyutlanma, kendiliğin teşhirinin aralıklı biçimde ödüllendirilmesi ve sömürücü davranış, ken­diliğin üstünlüğünü telafi eden inançları destekler. Fantezi, büyüklenmeciliğin ve kendi ile meşgul olmanın bilişsel prova­sını, bunun ötesinde aşırı gelişmiş stratejilerin devamlılığını sağlar.

Başarıyı amaçlayan oldukça uyumlu olma potansiyeline sahip aktif stratejileri olmasına rağmen, narsisistik hastalar çok İleri giderek, işlevsiz olup kompulsif biçimde kendilikleriyle ilgili olmayı amaçlayan, katı biçimde kendilik imgelerine yönelik tehditlere aşırı tepki veren, güç pozisyonlarını sömü­ren ve uyumlu becerileri geliştirme veya kullanmada özellikle paylaşma ve grup özdeğiminde başarısız olan kişiler şeklinde görünürler. Kötü görünmenin, kötü hissetmenin, özel bir sta­tüyü kaybetmenin veya sınırlarla yüzleşmenin hepsi kendilik imgesine tehdit olarak algılanır. Kendilik imgesine yönelik bu tehtidi "narsisistik aşağılanma" olarak adlandırırız. Narsisistik aşağılanmanın stresi ile yüzleşildiğinde, NKB olan hasta öfkeli ve kendini savunmacı hale gelecek ve diğerlerine şaşırtıcı bi­çimde saygısız davranabilecektir.

Ben-merkezci davranış, anlaşmazlığı, onaylanmamayı muhtemelen diğerleri arasında bıkkınlığı tetikleyen aşağı doğru inen bir spiral meydana getirebilir. Hasta bunu bir "narsisistik aşağılanma" olarak deneyimler ve tahmin edilebilir biçimde öfkeli, savunmacı ve özel muameleyi talep eden biri haline gelir. Hasta ayrıca depresif veya anksiyeteli hale ve kendine ve diğerlerine yönelik eleştirel, cezalandırıcı düşüncelerin kıyısına gelebilir, çünkü onun değer veya önemlilik hissi aralıksız süren başarı ve dışsal hayranlığa dayanır. Bunun öte­sinde, NKB olan hasta rahatsızlığa ve olumsuz duygular için zayıf bir toleransa sahiptir. Şikâyetler, talepler ve öfke patla­maları böyle bir hastanın kendisini güçlü hissetmesine ve sık sık etkin olarak üstünlük hissinin yenilenmesine sebep olur.

Misty iş problemleri, ilişki kaybı ve zayıf sürücü sicili olan, diğerleri tarafından şımartılmak anlamına gelen"cici kız" olmaya ve daha az çekici olan insanlara göre üstün olduğuna inanarak büyümüş tıp teknisyenidir. Annesi ve büyük annesi Misty'nin güzellik yarışmalarına hatırı sayılır bir miktarda kaynak adamış ve onun başarısıyla büyük gurur duymuşlardır. Misty'nin babası o henüz çok gençken bir trafik kazasında trajik biçimde ölmüştür. Annesi hem kendisini hem de Misty'i "şımartmaya" ve onların bu talihsiz kayıplarının koşullarını telafi edeceğine söz vermiş bir adamla yeniden evlenmiştir. Baş­lıca maddi şeyleri sağlamak anlamına gelen bu evlilik, Misty ve annesinin onu yüceltmesi ve onun hayatındaki başarısıyla ilgili delil beklentisidir.

Daha sonra çiftin Misty'nin aile içinde "özel kız" olarak kalmasına izin vererek iki oğlu olmuştur. Bununla birlikte, onun erkek kardeşlerini "akıllı olanlar" ola­rak değerlendirmişler ve Misty ile "aldı beş karış havada" diye dalga geçmişlerdir. Aslında, o ortalama bir öğrenciydi. Annesi geniş evlerinin yönetimine ve sosyal bağlantılara katılmaya tüm dikkatini vermiş ve tüm çocuklarıyla olan ilişkileri reka­betçi gayretleri çevresinde odaklanmıştı. Onun ailesi ayrıca, kendi grubunun otelci gruplardan daha üstün olduğu inançla­rını kabul eden, ahlaki olarak üstün ve sadece kendilerinin cehennemden korunduklarına ve kendi özel ibadetleri sayesinde cennete girmeye hak kazandıklarına inanan dini bir cemaate bağlıydı. Tablo 11.2'de sunulan bilişsel kavramsallaştırma Mist'nin ilişkisindeki erken deneyimleri, işlevsiz inançları ve stratejileri ve bu kalıpların şu andaki problemlerini nasıl etki­lediğini özetlemektedir.

Narsisizmin Çekirdek inançları

Narsisistik kişilik bozulduğunun çekirdek bilişi bireyin aşağılık veya önemsiz olduğu şeklindedir. Bu inanç sadece belli koşullar altında aktive olur ve bu yüzden temelde kendilik saygısına tehdit olan koşullara tepki olarak gözlemlenebilir. Bunun dışında, üstünlüğün telafi edici tutumunu ortaya ko­yan inanç, "ben olağanüstü ve özel bir İçişiyim" veya "ben di­ğerlerinden üstünüm" şeklindedir. Başka bir telafi edici inanç şunu içerir: "Diğer insanlar benim ne kadar özel olduğumu fark etmeli". Terapide narsisistik hasta özel nitelikleri için hayranlık bekler fakat kalitesizlik duygularını keşfetmeye dire­nir, problemlerin kaynağını dışsal olarak görmeyi tercih eder.

Terapide, Misty güzellik yarışmaları deneyimlerinden ve buluşma becerilerinden uzun uzun konuştu fakat maddi, kişilerarası veya yasal problemlerini ifade etmekte tereddüt etti. Hızlı ve dikkatsiz araba kullanışı yüzünden aldığı cezalar hak­sız durumlar olarak değerlendirildi. Hasta, "dışarıda nasıl ara­ba kullanılacağını bilmeyen çok fazla insan var ve benim yo­lumdan çekilmiyorlar" diye yalandı.

TABLO 11.2 Bilişsel Vaka Formüksiyonu: Misty Çocukluk Verisi

Dikkatsiz fakat maddi konularda cömert olan ebeveynler, çocukların en çok rekabetçi nitelikte olan davranışlarına dikkat gösterirlerdi.

Erkek kardeşleriyle kıyaslandığı için kendini zihinsel olarak aşağıda hissetti

Sıradışı iyi görünüm onu özel ve önemli yapar

Çekirdek İnançlar

"Ben aşağılık biriyim, bunu telafi etmek için özel olmak zorunda­yım"

Varsayımlar

"Güzel olmam özel ve üstün olduğum anlamına gelir"

"Özel muameleyi hak ediyorum"

"Bana hayran olacak insanlara ihtiyacım var"

Başaçıkma Stratejileri

Dikkat ve memnuniyet arayan talep ve faydalanmalar. Diğerleri tara­fından meydan okunduğu veya engellendiği zaman şikayet etme­ler veya saldırmalar.

Koşullu Varsayımlar

Üstünlüğün Kanıtı

Narsisistik kişi, belli koşulların veya somut mal varlığının üstünlüğün, özel statünün ve önemli olmanın, kendi kanıtını ve onaylanmasını sağladığını varsayar. Bu yüzden bu hasta "üstün olduğumu kanıtlamak İçin başarılı olmak zorundayım" şeklinde İnanır. Bu tür kanıtlar, cemiyette nüfuz sahibi olmayı, gelir düzeyini, fiziksel çekiciliği, "doğru" araba veya "doğru" mahallede yaşama gibi maddi tuzaklar, kişisel ödüller veya diğerlerini dışlayan veya onlar tarafından imrenilen kurumlar­la ilişkiyi içerir. Bununla birlikte herkes bu tür şeyleri yaygın kişisel üstünlüğün işaretleri olarak değerlendirmez. Bu başarı­ların, statünün, sahip olunanların, halkın farkındalığının veya onun elksikliğinin kişisel değeri gösterdiğine inanmak narsisistik bir varsayımdır. Diğer taraftan, narsisist ayrıca "eğer başarılı değilsem, bu benim değersiz olduğum anlamına gelir" diye varsayar. Bu yüzden, eğer bu görünen işaretler kaybedilmiş, ihlal edilmiş ve ulaşılamaz ise kendilik saygısı aniden düşebilir.

İlişkiler Birer Araçtır

Diğer insanlar üstünlük arayışı içinde birer obje ya da araç olarak görülür ve narsisistik hasta zihinsel enerjisinin büyük bir kısmını kendisini kıyaslayarak ve diğerlerinin değerini yar­gılayarak tüketir. Eğer diğer insanlar narsisistin ilerlemesi için potansiyele sahipse, onlar idealize edilir ve aranır. Eğer diğer­leri sıradan ve bayağı olarak algılanırsa, onlar elenir veya bir çıkar için sömürülür sonra da bir kenara atılır. Bir narsisistik hastanın ifadesinde olduğu gibi "çok az insan benim vaktime değer. Geri kalanı beni sıkar". Diğerlerinin değeri onların narsisistik kişiye nasıl hizmet edebildiğine veya hayranlık duyduğuna dayanır. Eğer narsisiste özel bir biçimde davranmada başarısız olurlarsa, bu diğerlerinin aşağılık olarak değer­lendirilmesi ve savunma tepkilerinin tetikleyicisi olan işaretler gibi görülür. Narsisistik hastalar ayrıca anksiyete yaşar, eğer birine inanırlarsa önemli tuttukları kişiden özel dikkat talep ederler ve bu bir ilişki krizi yaratabilir. Arkadaşlıklar çatlayabi­lir veya aile ilişkileri gergin bir hale gelebilir ve açıkça diğer insanlar mantıklı rekabet etmekle ilgilendiği için başarısız ola­bilir. Örneğin narsisistik bir erkek, partnerine, çocukları doğ­duğu zaman kendisine aralıksız hayranlık besleyen başka bi­riyle ilişki yaşamaya başlayarak ilgi kaybıyla tepki verdi.

Misty insanların değerini üstünlük için en geçerli olan kri- : terler olan görünüşleri, şöhretleri ve rekabete dayanan zaferle­rine göre bir hiyerarşi içinde puanladı. O sadece bir "tarzı" olan veya "kazanan" kişilerle İlişki kurmak istedi. Diğerlerin­den daha iyi göründüğünü onaylatmak için rekabet eden fır­satlara ciddi biçimde yatırım yaptı. Bir erkek tarafından red­dedildiğinde ve bunun korkunç bir kayıp durumu olduğunu : algıladığında oldukça aşağılandığını hissetti.

Güç ve Yetki

Narsisİstİk bireyler ayrıca gücü ve yetkiyi üstünlüğün bir delili olarak kullanır. Narsisist "eğer yeterince güçlüysem, tamamen kendime güvenli ve şüphelerden arınmış olabilirim" şeklinde inanır. Güçlerini göstermenin bir anlamı olarak, narsisistler sınırları değiştirir, tek taraflı kararlar alır, diğerlerini kontrol eder ve diğer sıradan insanlara uygulanacak istis­nalara karar verir. Güç kaybı bu hasta için bir kriz olmaya eği­limlidir, belirgin bir düşmanlığı, direnci ve olası depresyonu tetikleyen bir şeydir.

Narsisistik bireyler oldukça eleştirel, önyargılı ve iletişimde etkileyici olabilirler çünkü onlar üstün insanların üstün yargıları olduğuna inanır. Bununla birlikte bilişsel süreçler, katego­rik, siyah-beyaz mantıkla, göze çarpan onaylayıcı kalıplarla, isteğe bağlı çıkarsamalarla ve diğerlerinin genelleştirilmesiyle karakterize olur. Diğer taraftan da, narsisist bilgi aradığında, tipik olarak danışmanlarının üstünlük için bazı taleplerde bu­lunması önemlidir. İlginç biçimde, konu onların uzmanlık alanından çok uzak olsa dahi (örneğin, sosyal hayatta şöhreti olan birinin hiç finansal yetkisi olmaksızın mali öğütler vermesi), diğer "üstün" insanlar neyin doğru olduğunu keyfi ola­rak bilir. Yargılarının hararetli kesinliğinin dışında, her tür sı­nır ihlali oluşabilir, narsisistler kontrolü ele almada ve diğerle­rini yönetmede oldukça rahat olduğu gibi ("onlar için doğru olan benim") diğerlerinin etkilerini kabul etmede oldukça ra­hatsızdır. Narsisistler diğerleri dalkavukluk ederek onları takip etmediğinde şaşkın veya açıkça öfkeli olur. Meydan okunan veya hatası kanıtlanan yanlış, kelimenin tam anlamıyla onların kişisel saygı ve değerini mahveder.

Baş cerrahla işinde uyuşmazlık olduğunda iş arkadaşları kendisine destek olmadığı için Misty'nin siniri oldukça bozuldu. Onun duruma bakışı "burada işlerin nasıl yapılması gerek­tiğini biliyorum ve bu cerrah ne konuştuğunu bilmiyor" şek­lindedir.

Güç hakkındaki başka bir koşullu varsayım normal kural ve yasalardan, bilim ve doğa kanunlarından bile, muaf olduğu inancıdır. Risk uzak, ufak ve kolayca yönetilir olarak görülür. Hasta "ayrıcalıklı" olduğuna kesin biçimde inandığı için, çok kuvvetli olsa bile risk olduğunu gösteren delili aktif biçimde çarpıtabilir veya eleyebilir. "Ben özelim, bundan kurtulabilirim" dedikleri şeyler sigara içmek, içki içmek, dikkatsiz araç kullanmak, harcamalar yapmak, aşırı yemek, madde kullanı­mı, duygusal hatta cinsel istismar veya fiziksel zarar bile olabi­lir. Bu ayrıcalığın yanlışlığı genellikle kabul edilmeyecektir. "Bu benim başıma gelemez" cümlesi ayrıcalıklı durum başarı­sız olduğunda tekrarlanan bir sözdür. Aralıksız bir kayıpla yüzleşildiğinde mesela hayati tehlikesi olan bir hastalıkla-NKB olan hasta başa çıkamayacağına inanmamakta ısrar ede­bilir fakat "daha eksik" bireyler olan diğerleri tarafından yaşa­nan duygusal stres kabul edilecektir. Evlilikte fedakârlıkta bu­lunmak gibi diğer normal beklentiler, "bu benim için kolay olmalı ve bu kadar çaba harcamamalıydım" şeklindeki kızılan ve direnilen inanca dayalıdır.

Narsisistik hasta ayrıca gücün şartı olarak "diğer insanlar benim ihtiyaçlarımı tatmin etmeli" ve "kimsenin ihtiyacı benimkiyle çatışamaz" diye varsayar. Bu yüzden, çok sayıda du­ruma otomatik olarak kişisel memnuniyet hakkına sahip his­sederek yaklaşmaya eğilimlidir. En iyi yeri, en büyük bifteği kapmak veya en iyi odayı seçmek, kişisel ilgi alanları için ko­nuşmalara hükmetmek, aile bütçesini haddinden fazla paylara bölerek yönetmek veya insafsızca korkunç miras iddiası talep­lerinde bulunmak, kendi ihtiyaçlarını öne sürmenin diğerleri­ni anlamada eksiklik gibi görünmesi gibi şeyler en basit ör­neklerdir. Eğer diğerleri narsisistin ihtiyaçlarını tatmin etme­de başarısız olurlarsa -iyi görünme ihtiyacı veya zahmet çek­memek de dahil olmak üzere onlar "cezalandırılmayı hak ederler".

Misty eğer biri ile çıkıyorsa, bu kişi tarafından hediyelerle, takılarla, nakit parayla, yolculuklarla ve bunun gibi şeylerle şımartılmayı hak ettiğine inanıyordu. Şu an birlikte olduğu erkeğin onu daha büyük ve iyi şeylerle "şımartmasını" tetikle-yen, o kişiyle olan ilgisini umursamadan, önceki hediyeyle il­gili sözler ve istek listesine eklenenleri söyleyerek kendisindeki "erkeğin egosu ile oynama" gücü ile oldukça gurur duyuyor­du. Eğer erkek bu zorbalığa dahil olmaktan kaçınırsa, onun cinsel performansı ile ilgili komik yalanlar yayarak misilleme yapıyordu.

İmajı Korumak

Narsisistik bireyler "imajın her şey olduğuna" inanırlar, çünkü bu onların kendilik değerlerinin zırhıdır, imajlarını kontrol etmek ve korumak başlıca endişedir ve onlar kendilerini her zaman gösteride olarak algılarlar. Tipik otomatik dü­şünceler olumlu anlamda fark edilme olasılığını ve diğer yük­sek statülü veya şöhretli kişilerle yaptığı kıyaslamaları abartır. Narsisistik bir hasta kendinden oldukça emin olarak "Tanrı bana hayran" der. İyi görünmede veya hayran olunmada başa­rısızlık aşırı bir rahatsızlığa sebep olur, olumsuz çekirdek biliş­lerle ilgili öfkeli, kendinden şüpheci düşünceleri ve korkuları tetikleyebilir.

Her zaman olmasa bile sile biçimde görünümün önemi hakkındaki inanç, (örneğin eş veya çocuğu) kendisinin bir uzantısı olarak gördüğü için "çocuğum beni iyi göstermek zorunda" varsayımı şeklinde ortaya çıkar. Şaşırtıcı çifte standart­lar Önemli kişiler için bu görüşü ortaya çıkarabilir. Eğer onlar

hayran biçimde davranmakta başarısız olurlarsa (narsisiste gö­re), onlarla dalga geçilir, cezalandırılır veya eziyet edilir. Eğer hayran olunacak bir performansla meydan okuma veya üstün olmada başarılı olurlarsa, onlarla dalga geçilir veya eziyet edi­lir.

Amanda ve Lewis evlilik terapisi seansına her zaman ken­disi için en iyisini isteyen Amanda'nın ailesinin nezaketi ola­rak özel bir limuzinle geldiler. Evlilik gerilimi Amanda'nın Lewis*le  olan   büyüyen  tatminsizliğine  ve  onun  kendisini memnun etmedeki "isteksizliğine" odaklanmıştı. Koca 42 ya­şında, saçları azalan ve seyrekleşen, profesyonel olarak yaptığı spora rağmen göbek bölgesinde biraz gevşemeler başlayan, fi­ziksel olarak beden kuvveti iyi kalan biri olarak görünüyordu. İnce yapılı Amanda gururla kendisinin 16 yaşındaki bedeni ile aynı olan 36 beden olduğunu vurguluyordu. Lewis'in onu memnun etmek için isteksizliği, varolan saçlarının doğal in­celme sürecinin ilerlemesi sebebiyle yok olmamasını garanti etmek için saç ektirme operasyonu geçirmede tereddüt etme­sini içermekteydi. Kadın "porsumuş ve kel bir adamla evlenemem" "bu benim kötü görünmemi sağlar" diye şikayet edi­yordu.

Övgüye Değer Katkının Varsayımı

Narsisistik   bireyler  diğerlerinin  ihtiyaç  ve  zayıflıklarını abartarak ve onların erdem ve faziletlerine hayal ürünü şeylerekleyerek, kendilerine kişisel bir fırsat ortamı yaratmaya eği­limlidirler, "onların bana ihtiyacı var" ve "onlara hizmet yapı­yorum" gibi temelde kendiliği tatmin edici veya çıkarına fay­dalı olan eylemlere bahane bulabilirler. Kişinin kendisini cömert, asil yardımsever veya akıl hocası olarak görmesine, diğerlerine zarar vermeye veya olası riskleri inkar etme veya kü­çümsemesine izin verirler. İşin aslı ortaya koyulan çabalar olabilecek ilçen, narsisist diğerlerinin basma gelen faydaları diğerlerinin tepkilerini aşırı derecede müsait olarak yanlış anlamayı fazlasıyla abartır. Toleranstan veya yetkiden yoksun biçimde diğerlerini cezalandırırken bile, narsisist bunu "onların iyiliği için öğrenmeleri gereken bir ders" olarak görür.

Misty kira ödemeden büyük annesinin evinde yaşıyordu ayrıca büyük annesinden onun pahalı kozmetik işlemlerinin ve düzenli kuaför giderlerinin hatta özel tasarımlı kıyafet ve  takıların karşılanması için cep harçlığı İstiyordu. Büyük annesi bu harçlığı sağlamak için yarı zamanlı bir işte çalışıyor ve İler­lemiş romatizması ile başa çıkıyor olmasına rağmen, Misty  büyük annesinin faydalı ve mutlu hissetmesi için kendisine  para vermeye ihtiyaç duyduğuna inanıyordu.

Duygulanım Hakkındaki Varsayımlar

NKB olan kişiler duyguları, üzüntü, suçluluk ve belirsizlik şeklinde olumlu kendilik imgesini tehdit eden kişisel bir zayıf­lık olarak görerek duyguların doğuracağı olumsuz sonuçlarına aşırı değer biçer görünürler. Diğer taraftan, kontrolsüz Öfke veya kendine hayranlıkla ilgili olası risklerin hepsi birden küçümsenir veya inkar edilir. NKB olan hasta sık biçimde engel­lenmeye karşı düşük toleransa sahiptir ve sadece kolayca tat­min olma isteğini değil aynı zamanda olumlu desteklenmenin 4 devamlı olmasını ister. Bu meydana gelmediğinde, birey daha önceden tanımladığımız "narsisistik yaralanmayı" yaşar. Ko­şullu varsayımlar şu fikirleri kapsayabilir: "Eğer bir şeyi isti­yorsam, ona sahip olmam aşırı derecede önemlidir" ve "her zaman mutlu ve rahat hissetmeliyim" ve "eğer ben mutsuzsam, kimse mutlu olamaz" ve "mutlu olabilmek için özel his­setmeye ihtiyacım var". Narsisistik hasta bir zayıflık olarak savunmasızlığa tolerans duymayabilir veya dalga geçebilir. O problemleri ve endişeleri tartışmak için oldukça tereddütlüdür çünkü bu onların kişisel imajları üstünde bir lekedir ve diğer­lerinin "zayıflıklarını" görmelerine imkan sağlar. Önemli kişi­ler hakkında ifade edilmiş endişeler sadece hoş karşılanmadı­ğında tolere edilecektir çünkü narsisist bayağı olarak görül­mekten korkar. NKB olan hasta terapide "zayıflıkları" tartış­mak İçin tereddüt edebilir fakat aynı zamanda terapistin bir şekilde onun duygularının iyiliğini eski durumuna getirmesini bekler.

Aktif Telafi Edici Stratejiler

Narsisistik bireyler kendiliğin değerini yükselten inançları desteldeyen girişimlerinde ve rahatsızlık veya savunmasızlık deneyimlerinden kaçınmada oldukça aktiftirler. Onların bü­yük rüyaları vardır ve şöhret, ideal romantik aşk veya güç is­terler. İstenen güç refah, kontrol veya kişilerarası pozisyonla­rında olduğu gibi, belirgin otorite ve diğerleri üzerinde nüfu­za sahip olmakta da amaç olabilir. Bu çabaların hedefi hayran­lık kazanma, üstünlük sergileme ve saygının yitirilmesi veya acı çekmeye karşı sağlam olmaktır. Burada bu hareketin yönelimini ifade eden en az üç tip strateji bulunur. Eğer hasta eleş­tirilir veya meydan okunursa, bu stratejiler içinden herhangi birinin, kendisine veya diğerlerine yönelik istismara hatta şid­dete dönüşme olasılığı vardır.

Kendilik Destekleyici Stratejiler

Narsisistik bireyler pohpohlayan geri bildirimleri ısrarla ta­lep ederek ve alt kademedeki diğer insanlara yönelik kibirli, küçümseyen bir tutumla güçlerinin ve önemlerinin ödüllendi­rilmesini isterler. Bu stratejiler "nasıl önemli ve etkili oldu­ğumu görün!" der gibidir.

Kendilik Şişirici Stratejiler

Narsisistik bireyler statü, mükemmeliyet ve gücün sembolik ölçümlerinin birikimini ciddiye alırlar. Maddi açıdan sahip olduklarına ve duygusal olarak yatırım yaptıkları şeylerin du­rumlarına göre hareket ederler. Onların ilkeleri "en iyisi be­nim için yeterince iyidir" olabilir. Diğerleri için kendilik şişiri­ci stratejiler Özellikle başarıya veya fark edilmeye odaklanmış­tır ve hatta onlar maddi şeylere çok az değer veriyor gibi gö­rünebilirler. şekilde onun duygularının iyiliğini eski durumuna getirmesini bekler.

Narsisistik bireyler riskli kendilik şişirici çabalarda kazançlı iş anlaşmaları, tehlikeli sporlar, buluşma ve evi hatıra edinmek, çoklu estetik ameliyatlar, dünya seyahat hiç bitmeyen eğlenceler gibi farklı bir yaşam tarzını göstl her ne varsa ısrarcı olabilirler. Girilen bu riskler manik hipomanik aktiviteye benzeyebilir fakat daha amaçlı ve süreli, manik duygu durumun düzensiz yapısından yok­sundur. Diğerlerinin gözünde iyi görünme olasılığı, yüksek; statüye ulaşma veya önemli bir güç yarışını kazanma oldu zaman, narsisist eylemi durduracak herhangi bir sebebi ve sonuçlarım değerlendirmek için çok az sebebe sahip olacaktır.

Kendilik Koruyucu Stratejiler

Narsisistik stratejilerin en tehlikelileri çarpıtılmış kendilik  imgesini tehditierden koruma amaçlı olanlardır. Tehditler kendine özgüdür ve birçok biçimde algılanabilirler. Bununla  birlikte, tahmin edilebilir tehditler eğer tam olarak pohpohlamayan kişisel geri bildirimleri veya değerlendirme yorumla­rını içeriyorsa, eleştiri olarak algılanacaktır. Onların görüşlerine göre anlaşmazlık, uygun bir "saygı" veya hayranlık göstermede başarısızlık veya onların inançlarına meydan okumak kendilik saygısına yönelik tüm olası tehditlerdir. 'İmaj her şey" olduğu için, narsisisti tehdit eden en olası koşullar, izleryicilerin karşısında (veya Önemli olan bir kişinin gözünde) "kötü görünmesini" sağlayanlardır. Arkadaşların var olduğu bir koşulda gelişigüzel ve önemsiz sözler "narsisistik yaralan­ma" yüzünden daha sonra "öfke patlamasına" yol açabilir. Narsisistik kişileri savunmacı, açık olmayan veya en nazik ve şefkatli biçimde sunulsa dahi diğerleri yapıcı geri bildirimlere tepkisiz olarak görülmeye yatkındırlar.

Narsisizm kişilerarasında yıkıcı hatta şiddet eylemleri sınırını geçmeye yönelik durumsal savunmanlık için bir risk se­bebidir. Narsisistik birey dedikodu yayma, kaçınma/çekinme veya meydan okuyanların açıkça değerini düşürme ile sosyal olarak diğerlerine karşı yıkıcı olabilir. Meydan okuyanı korkutmak için şiddeti ima eden tehditlerde bulunmak ("Üzüle­ceksin. Kiminle uğraştığını bilmiyorsun!") veya cezalandırmak için fiziksel şiddet eylemleri üzerine yoğunlaşmak, maale­sef her ne kadar nadir de olsa başka bir olasılıktır.

"Şef altı aile üyesinin seri cinayeti için tutuklandı ve bu­nun ardından NKB tanısı kondu. "Şefin" şiddet dönemini sıkıntı ve stres takip etti. Karısından ayrıldı fakat çok sayıdaki küçük çocuklarının velayetini aldı. İşçi olarak çalıştığı işinden çıkarılması mali kayıp ve yeniden eşyalarını satın almasına, evini yataklar ve İskemleleri olmayan bir halde bırakmasına yol açtı. Söylendiğine göre şefin ayrıldığı eşi birçok telefon konuşması yapmış ve yeni erkek arkadaşının cinsel performansını ve bir tabancayı da içeren sahip olduğu maddi imkanlarını anlatarak onunla alay etmişti. Şef artan bir şekilde öfkeli hale geldi ve erkek arkadaş hakkındaki "benimkinden daha büyük bir silahı var" gibi düşünceler ve annesinin ve yeni er­kek arkadaşının sunduğu maddi imkanlar yüzünden çocuklarının kendisini terk edeceği düşünceleriyle zihni meşgul hale geldi. Gücünü yeniden kullanmak için, karısını ve erkek arka­daşını öldürmeyi planladı. Bunu yapmaya kalkıştığı gün, aynı zamanda dört çocuğunun her birini de vurarak "icabına bak­tı", böylece karısı ve erkek arkadaşı artık onlara sahip olamayacaktı. Karısını annesinin evinde buldu ve iki kurbanı da vurdu. Erkek arkadaşı altı saat boyunca sinsice takip etti, sonunda onu öldürmeden yaraladı. Geniş psikolojik değerlendirme, cinayetlerin Şefin  kendilik saygısına yönelik hakaretleri engellemek, onu tehdit edenleri cezalandırmak ve yetkisini korumak için işlendiği fikrini destekledi.

TEDAVİ YAKLAŞIMI

Narsisistik hastaların tedaviye Freeman ve Dolan'ın "karşı fikir" olarak tanımladığı (2001) değişim aşamasındayken girmeleri beklenir. Fikir öncesi ve fikir arasındaki aşamada hastanın duruşu değişime zıttır. Söylemek gerekirse işin özü şu düşüncedir: "Olduğum gibi iyiyim, burada olmam veya değişmem gerekmiyor. Ne yaparsanız yapın beni değiştiremesiniz!" Stresli durumdayken bile, narsisist hastalar tedavi hakkında ikirciklidir ve kimlik değerlendirmesine girmeye tered­düt ederler çünkü bu aşağılık olma negatif çekirdek bilişini aktive etmeyi tehdit eder. Bu bozukluğun kendini koruma stra­tejisi stresin kaynaklarını dışsallaştırır. Farklı bir şeye ihtiyaç/duyulur fakat değişmesi gereken onlar değildir. İyi niyetli terapist değişimi başlatan eylemleri önermeye teşebbüs ettiğinde -Eksen I bozukluklarında daha tipile bir usulde üretken olmayan güç mücadeleleri ve savunmacı direnç olarak sonuçlanabilir.

İşbirliği Stratejisi

Bu bozulduğun savunmacı nitelikleri ve aktif stratejileri terapistin rahatsızlığını, savunmacılığını, anksiyetesini veya kararlarındaki hatalarını kolaylıkla tetikler. Hem eleştiri hem de pohpohlanma kişilerarası ilişkilerde narsisistler tarafından kullanılır. İlk buluşmada bile, NKB olan hastalar terapistin ofis düzenlemesini  veya yerini  eleştirebilir,  terapistin  değerine ' meydan okuyabilir, çalışanlara karşı kibirli davranabilir veya özel davranış bekleyebilir. Bu tür uygunsuz davranışlar bu kişi  ile empati ve duygusal bir bağ kurmayı zorlaştırır. Alternatif olarak, narsisistik hasta terapisti şaşırtma girişiminde bulunabilir ve terapisti kendi kişisel arkadaş çevresinin "sıradışı" in­sanlarına çekmek için pohpohlama girişiminde bulunabilir, Olası psikopatoloji kadar kendilik değerini arttıran ve yücel ten yorumları bulmak önemlidir. Tipik olarak karşılaşılabilen, '' olumlu tepkilerden farklılaşan hastaların düzenlediği bu tür yorumlar fark edilebilir. Örneğin, hastalar sık biçimde terapis­tin ofis camlarından görülen manzaranın hoşluğu hakkında yorumlar yaparlar. Narsisistik hasta bununla birlikte, onun ofisinden görülen manzaraya gıpta eder ve pencereleri statü­nün ölçeği olarak değerlendirir.

Bu stratejilere odaklı kalmak, kişinin kendi beklentileri ve ödüllendirmeye tepkisi hayatidir. En Önemli terapi stratejisi narsisistik inançların ve stratejilerin kavramsallaştırmasını ve kişinin hastadan beklentilerini ayarlamak için tutarlı biçimde çalışmak olabilir. Eğer bilişsel tekniklerin sorunsuz biçimde uygulanacağını bekliyorlarsa terapistlerin cesareti kırılabilir. Narsisistik hastalar işbirliği ile çatışan, içgörü eksikliğini ve dışsal değişime odaklı olmayı içeren önemli problemlere sahiptir. Problemlerin tefekkür edilmesi sırasında, terapistten gelen herhangi bir etkiyi kabul etmeden Önce defalarca yönlendirilmeye ihtiyaç duyabilirler. Onlar terapiyi bir tehdit ola­rak görebilirler ve terapiyi kendini geliştirme süreci olarak görmek için yardıma ihtiyaç duyarlar. Özel tedavi almaya hale sahibi olarak hissedebilir ve kesin ve standart Önerileri önemsizleştirebilirler. Çaba veya risk olmadan daha iyi hissedecek­lerini bekler ve bu konudaki sözleri için beklentilerine içerle­yebilirler. Daha da önemlisi, eğer terapist bilişsel yaklaşımdan çok çabuk pes etmezse veya bu güçlükler sadece onun teknik becerilerine dayanırsa, kişiliğin işlevsiz boyutları ifade edilme­yebilir.

Narsisistik hastalarla, ödül veya hastanın güçlü oluşu, başardı tahminler ve ihtiyaç duyulan çeşitli yapılar için destek ve Övgü sağlamak önemlidir. Hoşa giden yansıtmalar ve yorum­lar hastanın beklentileriyle ilişkisini ve hastanın tedavide kal­masını içeren gereksinimi karşılamaktır, fakat bu istenen dav­ranışları desteklemek için stratejik bir biçimde yapılmak zo­rundadır.

Narsisistik hastaların bazı duygusal tepkileri hem olumlu hem de olumsuz yöne doğru normal parametrelerin ötesine gider ve belirgin olarak terapistin sıradan başa çıkma becerilerine meydan okur. Terapist hastanın yasadışı, ahlaksız veya sömürücü eylemlerine tepki olarak tiksinme veya iğrenmeyi denetimleyebilir. Alternatif olarak, terapist görünüşte anlayış­lı ve güçlü duran pohpohlayan ve onaylayan bu kişi tarafından büyülenebilir ve baştan çıkarılabilir. Her iki tür tepki tedavinin bütünlüğüne yönelik bazı olası tehditleri öne sürer ve ola­sı terapötik tepkilerin kavramsallaştırılmasının gereğine işaret eder. Özellikle terapist için, hastanın her özgün güçlü duygu­sal tepkisi için alternatifleri ve başa çıkma becerilerini çıkar­mak için İşlevsiz Düşünce Kaydı gibi bilişsel terapi araçlarını kullanmak faydalıdır. Her zaman olduğu gibi, etik olarak dü­şünceli, yasal ve klinik yol gösterici ilkelerle olmak, tehditlerle veya tehlikeli davranış veya olası sınır ihlalleriyle başa çıkmak ve ihtiyaç duyulduğunda danışmanlık istemek akıllıcadır.

Özel Müdahaleler

Narsisistik kişilik bozulduğu ile hedeflenen kilit alanlar; (1) hedefi başarma becerileri ve uzmanlık geliştirmeyi, (2) sınırla­rın ve diğerlerinin bakış açısının farkındalığını arttırmayı ve (3) kendilik değeri hakkındaki inançları ve duyguları keşfet­meyi ve yapıcı seçenekler geliştirmeyi içerir. Bilişsel araçların çeşitliliği, NKB olan hastalarla hedeflenen bu alanda problem­li durumların veri toplama ve hipotezleri test etme sürecinde hastalara kılavuzluk ederken faydalı olabilir. Katkıda bulunan etkenler dilimli grafiği (pasta grafiği), öncelikleri açıklamak için olduğu kadar daha geniş düşünme veya daha karmaşık te­rimler içim de faydalı bir metot olabilir. Özellikle rolün tersine çevrilmesini içeren rol yapmak, empatiyi beslemek ve sınır­ları ve dışsal bakış açılarını anlamak için etkin olabilir.

Eleşti­rilme veya yetkinin engellenmesi durumlarına büyütülmüş duygusal tepkilerin ölçekleme yöntemlerinin kullanımı ve seçeneklerin gözden geçirilmesiyle değeri azaltabilir. Hedeflerin belirlenmesi ve derecelendirilmiş görevlerin sürekliliği, fantezi tatminine dayanan aşırı problemleri ifade etmek için faydalı \ bir yol olabilir. Çok sayıda kılavuzlu keşif sorulan kendiliğin değerini arttırmanın inanç ve varsayımlarını keşfetmek ve da­ha uygun seçenekler geliştirmek için kullanılabilir. Ayrıca bilişsel hipnoterapi de özellikle yapısal veya şema düzeyindeki ^ narsisistik düşünmenin değiştirilmesi için faydalı bir araç ola­bilir Dowd'un belirttiği gibi bu özelleşmiş müdahaleyi kullanmak için hem terapist hem de hastanın yeterli biçimde hazırlanmış olması önemlidir.

problem Listesi, Ajanda ve Tedavi İçin Motivasyon

NICB olan hastalar aşağılık hislerine maruz kalmaktan korktukları için, sunulan belli zorluklara dayalı kesin bir problem listesi, mümkün olduğu kadar çabuk biçimde oluşturul­mak zorundadır. Listedeki problemlerle başa çıkmanın bir yo­lu olarak, terapide olmak hakkındaki ikirciklilik kar ve zararlar gözden geçirilerek ifade edilebilir. Bu yapı hastayı terapiye olumlu bir kendini zenginleştirme seçeneği olarak bakmayı seçmede yetkilendirir. Bazen yüksek derecede başardı ve ünlü insanları içeren, tüm yaşamı terapiden geçen insanlara, terapi­yi bütününde tipik olarak olumlu bir deneyim olarak görme­lerini önermek faydalı olabiür. Belli konular biraz rahatsızlığı kışkırtsa bile, hastalar terapistin yardımından ve kılavuzlu­ğundan keyif alır ve seanslara gelmek için olumlu biçimde beklerler. Bunun ötesinde, onlar terapinin ilerlemesini ve faydalılığını değerlendirmek için terapistle birlikte çalışırlar.

Belirgin işlevsel problemler üzerinde çalışma sürecinde hasta ile terapist arasındaki ilişki geliştikçe, Kişilik İnanç An­keti (KİA) gibi yapılandırılmış bir araç belirgin narsisistik inançları ve onların yoğunluğunu değerlendirmek için faydalı olabilir. Bu değerlendirme daha sonra hasta ve terapist arasında paylaşılan vaka formülasyonuna ileri bir kılavuz olabilir ve çekirdek bilişlerin olası değiştirmeleri keşfedilebilir. Problem listesi kasıtlı suç davranışlarını kapsadığında, ilave tedavi stratejilerine ihtiyaç duyulabilir (bununla birlikte bu konu, bu bölümün kapsamının ötesinde geniş biçimde ifade edilen problemlerin cezai boyutlarıdır, örneğin şiddet dolu saldırı gibi).

Şu adımlar tipik olarak faydalıdır mevcut krizi veya yı­kıcı davranışı ifade etmek, Eksen I bozukluklarının her­hangi bir semptomuna odaklanmak, (3) deneyler ve rehberli keşifler sayesinde inançların altında yatanları değiştirmek. Kişiliğin yeniden yapılandırılmasının geniş hedefleri yerine Örneğin, "Misty'i daha mütevazı ve yardımsever bir birey olmak zorundayım"), uyumlu stratejiler sağlayan daha sınırlı odaklanmaya ("Misty'e büyük annesini ve diğerlerini sövmesini durdurmasına, bazı gerçekçi kariyer hedefleri kazanmasına, narsisistik yaralanmalarla daha etkin biçimde çıkmasına ve kendilik saygısı hakkında daha uyumlu inançla yapılandırmasına yardım etmek") ihtiyaç duyulur.

Daha önce bahsedildiği gibi, Misty terapiye büyük annesinin terapiyi denemeye yönelik telkinler seli için gelmişti. Nasıl bir değişime ihtiyacı olduğunu anlamadığı halde onun ilişkisindeki hayal kırıklığına, kariyer hedeflerindeki engellenmelere ve yasal problemlerine odaklanan terapinin ilk 12 seansına eğer faydalı olduğunu hissederse devam etme seçeneği ile kabul etmişti. Hayran olduğu bir aktiristin bir magazin görüşmeşinde evlilik terapisine güvendiğini "normal kalmasına yar­dım ettiğini" ifade etmesinden sonra, terapi fikrine karşı daha; hoşnut biçimde eğildi. Bunu aklında tutup, ayrıca seanslara zayıflık veya mahcubiyet tehlikesi yerine, kendini geliştirme fırsatı olarak bakma fikrinden de hoşlandı.

Misty hangi probleminin öncelikli olarak ifade edileceği hakkında bir tercihe sahip değildi. Fakat o seansları kendi de­ğerini arttıran hikayeler anlatarak kullanma eğilimine sahipti. Bu ortaya çıktığında terapisti bilişsel model için kısa fakat sı­radan bir yönelimi sağladı.

TERAPİST: Misty, seanslarımıza başlarken harika bir girişim sergilediğini fark ediyorum ve bu niteliğinin sana birçok du­rumda hizmet ettiğini yaradığını zannediyorum.

MİSTY: Teşekkür ederim!

TERAPİST: Kendimizi iyi hissettiren şeyleri ve başarılarımızdan öğrendiklerimizi elde tutmak faydalıdır. Bununla birlikte, lis­temizde olan en az bir problem üzerinde çalışmak için yete­rince zaman ayırdığımızdan emin olalım. Bugün hangisi ol­malı?

MİSTY: Peki, emin olmak ve cumartesi olan harika deneyimim­den size bahsetmek istiyorum.

TERAPİST: Tamam, bunu duymak isterim. Eğer bu bizi otomatik olarak problem konularımızdan birine taşımayacaksa, 10 dakika içinde düzeni değiştirmemize yardım edeceğim böylece ka­riyerle ilgili daha fazla çalışabileceğiz. Bu sana nasıl geliyor?

MİSTY: İyi. Şimdi cumartesiye geri dönersem...

Hedefe Ulaşma ve Başarının Anlamı

NKB'de değer ve kimlik algısının merkezi yüksek hedefe ulaşmadır. Bununla birlikte, artan çabalar ve engellenmenin doğasında var olan deneyimler yüksek olasılıkla olumsuz çekirdek bilişleri tetikler. Gerçek uzmanlık ve başarı, genellikle yetki tutumları, fanteziye aşırı güven, esnek olmayan büyüklenmeci beklentiler ve yetersiz çaba tarafından engellenir. Ba­şarının bir ölçümü olduğunda, hatta bazı vakalarda göze çar­pan başarı bile olsa, başarının türetilen bu anlamı sorunlu ol­maya devam eder çünkü bu kişisel değerin ölçütüdür. Daha etkili hedefe ulaşma ve başarının anlamı hakkındaki inançları incelemek için hem bilişsel hem de davranışçı stratejiler kulla­nılabilir.

Kendisinin kariyer isteklerini keşfederken, Misty sık görülen en büyük güzellik unvanı kazanma, bir oyuncu olma ve son olarak filmlerdeki işi için ödüller kazanma fantezilerine sahipti. Oscar ödüllerinin yayınlanmasını izlerken şöyle düşünüyordu: "Orada ben olmalıydım". Bununla birlikte, engel­lenmesinin iyi tarafı oyunculuk kariyerini ilerletme arzusunu hayal etmesinden biraz fazla geliyor gibi görünüyordu. İdeal geleceğini hayal ederken (ve onun hakkında az şey yaparken), diğerlerinin kişisel hedeflerine yetersiz dikkat gösteriyordu.

Misty"ye önceliklerini açıklamasında yardım etmek için, terapisti ondan potansiyel olarak istenen hayat başarılarının (rüyalarının) olduğu bir dilimli grafik geliştirmesine yardım etmesini istedi. Ünlü bir oyuncu olma hayallerinin yanı sıra, ayrıca ilişkileri ve aile bağlantıları için mutlu ve uzun süreli

Olacak umutlarını bildirdi. Önceliklerini %ıoo'lük kısmını araştırırken, oyunculuğu %4o, biriyle çıkmayı %3o, arkadaş aileyi %20 ve hayatını kazanmayı %ıo (terapistin biraz kış kırtmasıyla) olarak paylaştırdı. Misty ve terapisti daha sonra sadece hayallerinin gerçekleşmesini beklemek yerine önceliklerinin farkına varabildiği olası adımların haritasını çıkardılar. Misty onun oyunculuk hayalinin gerçekliğini ilerletmek adına 1 film ve videolarda yetenek denemesi İçin "ekstra" roller, atolyede oynamak için listeye yazılmak, yarı zamanlı çalışmak ve ' yerel bir buluşma yerinde büyük prodüksiyonların sahnelendiği derecelendirilmiş görevleri seçti.

Bu egzersizin önemli bir parçası Misty'nin tepkilerini ufak adımlar atarak ve bu çabaları küçültme veya dalga geçme gibi  olmuşuz tepkileri yakalayarak tartışmaktı. İşlevsiz düşünce kayıtları(İDK) bu tepkileri onun günlük aktiviteleri sırasında takip etmekte faydalıydı. Olumsuz tepkiler için sebepleri keşfedebilmeye başladığında, üstünlük ve başarıya bağlı değerle il­gili bazı anahtar inançların gerçek sebebini ortaya çıkardı (ör­neğin "bir başrolde oynamak zorundayım. Eğer oynayamazsam, değersizim demektir"). Bu durum, bir deney ayarlanarak altta yatan inancın, onun kayda değer kazançlarla sonuçlanan hedeflerinde kararlı ve esnek olup olmadığını (başrolde oy­namak yerine küçük rolde oynamanın)  anlamak için test edilmesi imkanı sundu.

Sunulan problem başarısız beklentiler veya hayaller olduğunda, bunlar sürekli kıyaslamalar, gerekli çabanın küçültülmesi ve en üstün başarı için benzer katı beklentilerden kay­naklanan kısmî sonuçların küçümsenmesi veya reddedilmesi olabilir. Bunun ötesinde, NKB olan hasta onların ilerlemesini sakatlayan bazı sömürücü veya saldırgan eylemleri reddedebi­lir veya küçümseyebilir.

Scott, "bu benim başıma gelmemeliydi" diye şikayet eden üçüncü firmasına son verilmiş bir yatırım komisyoncusu uzmanıydı. Sürekli olarak "hak ettiği" başarıyı hakkındada geviş getiriyordu ve öfkeli biçimde "onların başarıları beni eziyordu" belirterek kendisini şimdi işte olan önceki sınıf arkadaşıyla kıyaslıyordu. O"en az" 1milyon dolar kazanmayı bekliyordu. ve hiçbir ilgisi olmadığını çalışanların cinsel tacizle ilgili şikayetlerinin pozisyonunu kaybetmesiyle ilgisini göremiyordu.Scott sürekli diğerlerinin geçmiş başarılarına karşı kendi ölçmenin muhtemelen onun menfaatine olmadığı fikrini kabul etti. Daha isteksiz biçimde, yinelenen (ve doğrulanan)  cinsel taciz ve diğer amatör tavır iddialarına rağmen"prestijli" firma ile bir milyon dolarlık anlaşmanın varlığını sürdürebilmeyi keşfetti.

En zor fakat hayati olan beklediği basarının anlamının keşfedilmesi ve alternatif hedeflerin değerliliği hakkındaki inançların düzeltilmesiydi. Engellenmiş yetkiler üzerinde Öfkeli ve kıskanç olmak so­runlu olduğunda, başka bir yardımcı strateji, problem çözme (taşmasının seçenekleri ve mevcut davranışın faydaları ve İdlerinin değerlendirilmesine yöneltilen dikkatin, aynı zamanda hastanın avantajına olduğunda hem fikirdir. Örneğin, miksty diğer insanların onun yoluna çıktığına, böylece varılacak hedefe acele içinde gitmekle hedefinde başarılı olabildiğine inanıyordu. Terapist bunda hem fikirdi, evet, eğer insanlar yolundan çekilseydi güzel olurdu, böylece o engellen engellenmeden yolculuk edebilirdi.

Böyle yapacaklarına dair düşük Şaşılık verilmesiyle birlikte, bu engelleyici koşullarla başa çıkma seçenekleri nedir? Lisansını kaybetmenin eşiğinde olan  alın teriyle kazanılmış yüzlerce doları çeşidi eşyalara, artan sigortalara ve araba tamirine harcamaktan bahsetmek yerine  onların üstesinden gelmeyi denemenin bedellerinden ko­ftu. Misty kendini sınırlayan birkaç değişimi denemeye, hız yapmak için trafik çok kalabalık olduğunda yavaş sürücülerin dibinden sürmekten vazgeçmeye ve kendini sakinleştiren düşünceleri uygulamaya karar verdi. Yetki verme öfkesi ile İlave çıkma stratejileri DiGiuseppe tarafından etkili biçimde gösterildi.

Eğer terapötik ilişki yeterince iyi kurulmuşsa, terapist yetkilendirme inançlarının ardındaki sebepleri, bu pozisyonu destekleyen meydan okumayı ve yetkiden vazgeçmeyle ilgili anlamı hassas biçimde keşfetmeyi seçebilir. Gerçekte verilen ayrıcalıkla kaybolan nedir? Bir şeyi oluruna bırakmayı seçerek ne kazanılabilir? Örneğin Misty çıktığı erkeklerden onu hediyelerle "şımartmalarını" talep etmeyerek ne kazanabileceğini düşünmeye cesaretlendirildi.  Scottan "ikinci veya üçüncü sı­rada" olan firmalarda bazı işler yaparak ve çalışanlara kılavuz­luk yaparak ne kazanabileceğine karşılık, her gün kahve dükkânında oturarak, ne hak ettiği hakkında geviş getirir biçimde düşünerek, neyi kaybettiğim kıyaslaması istendi.

Kişilerarası Sınırlar ve Diğerlerinin Bakış Açıları

NKB olan hasta ile olan temel vazife, bu hastanın sosyal beceri eğitimini narsisistik bir yaralanma olarak görmesi olasılığına rağmen, kişilerarası becerilerin geliştirilmesidir. Temel sosyal becerilerden fazlası, dinleme, empati kurma, umursama ve diğerlerinin duygularından etkilenmeyi kabul etme, NKB'de eksik olan yakınlık becerileridir. Bunun yerine, narsisist yargılamaya, hile yapmaya veya diğerleriyle başa çıkarken yönetmeye eğilimlidir. Bakış açıları ve sınırlara odaklanmayı korumak bu konulara en az tepkiyle yaklaşmanın yo­lunu önerebilir. Belirgin sınırlar fiziksel, cinsel, sosyal ve diğerlerinin duygusal şuurları ve aynı zamanda kendine ve diğerlerine dikkat etme sınırlarını da gözden geçirmeyi içerebilir. Diğerlerinin bakış açılarına yönelik, terapistin seanslar sı­rasında geri bildirim istemesiyle dikkat gösterme stratejisi modeli oluşturulabilir ve şekillendirilebilir. Bunun ötesinde, yargılamalar ve karşılaştırmalar, değer biçmeyen tanımlama ve kabulleniş daha empatik veya saygılı seçenek olarak duygusal sınır ihlalleri diye etiketlenebilir.

Büyük annesinin sağlığı ve iyiliği hakkındaki birçok sorudan sonra Misty, hangi şuurların korunduğu ve büyük anne­sinin bakış açısını ne kadar anladığı açısından ilişkilerini tartışmayı kabul etti. Hafife almaya eğilimli olmasına rağmen, büyük annesinin onun hayatında önemli bir insan olduğunu kabul etti. Rolleri tersine çevirme ve empatik yüzleştirmeyi kullanarak, büyük annesinin ihtiyaçları ve sınırları için daha büyük bir empatiye yönelmesi adına terapist Misty'ye kılavuz­luk yaptı.

Terapist: Öyleyse büyük annen akşamlan bazen, özellikle sen akşam yemeğine gelmediğinde, sinirli. Onun düşünüyor ol­duğu bir hayali bulmayı deneyelim. Büyük anneni ve onun sana Misty seni böyle tuhaf yapan nedir!' dediğini hayal ede­bilir misin?

MİSTY: İşten dolayı yorgunum ve romatizmam ağırlaştı. Etrafta dolaşmak zor ve akşam yemeği yapmak neredeyse imkânsız. Hemen yatağa gitmek istiyorum.

TERAPİST: Büyük annen bu yaşında işe gittiği ve çok fazla şey için ona dayandığın için stresli olabilir mi?

MİSTY: Oh, beni şımartmaktan ve mutlu etmekten keyif alıyor.

TERAPİST: Seni sevdiğinden ve seni mutlu etmekten keyif aldığından eminim. Fakat çok yorgun, acı çekiyor olması ve kendisi için paraya ihtiyaç duyduğu zaman çalışma stresinin fiziksel veya duygusal olarak ona zararlı olması mümkün olabilir mi?

MİSTY: Bilmiyorum, sanırım bu mümkün.

TERAPİST: Bu hipotezi kontrol etmek için ona duyguları hakkın­da daha çok şey sormakla bazı delilleri bir araya getirmeyi is­ter miydin?

MİSTY: Sanırım.

TERAPİST: Tamam, bunu gerçekten nasıl yapabileceğin hakkında konuşalım.

Narsisistik hastalar, manik dönemde olanlar gibi, özellikle diğerlerinin olumlu tepkilerine aşırı değer biçmeye ve onların oldukça yüksek derecede şüpheli eylemlerini şişirmeye eğilim­lidir. Diğerleri tarafından incitilme riski olan bu hastalar yo­ğun ve yineleyen çarpıtmaların riskine, zararına ve ayrıcalığına ve onların eylemlerinin olası etkisini anlamayı geliştirmeye İh­tiyaç duyarlar.

Kendilik ve Duygular Hakkında Uyumsuz İnançlar

Yargıların ve kendilik ile duygular hakkındaki uyumsuz inançların katılığı NKB için terapide ele alınan üçlü konu kümesidir.

Birincisi, narsisizmin çarpıtılmış kendilik güveni, belirgin olarak İnançları hakkında bu hastanın eleştirel düşünme becerisini etkiler. Dış kaynaklardan bilgi edinmek için pozisyonu değiştirmek ve etkisini kabul etmek kendilik İmgesi için tehli­keli bir zayıflık veya güç kaybı olarak görülebilir. Örneğin, NKB olan hasta şuna inanabilir: "Bir kez karar verince, tüm bedelleriyle ona bağlı kalmalıyım". Bunun ötesinde, "eğer fik­rimi değiştirirsem, zayıf ve aşağı görüneceğim". Bundan son­ra, "etkilenmeyi kabul etmek diğerlerinin kazanmasına izin vermektir ve yenilgiyi kabul etmek aşağılayıcıdır". Narsisistin zihinsel imgesi "güvenli, başarılı insanlar asla geriye dönmez " veya konumlarını değiştirmezler" şeklindedir. Bu inançlara al­ternatif olanları keşfetmek, narsisistik inançların alanıyla ça­lışma sürecinde önemli bir adımdır. Alternatif inançları uygu­lamak için bir seçenek de sebepleri ve koşulları tanımlamaktır. Örneğin, kendine güvenen insanlar bile belli şeyler tehlikeye atıldığında veya yalan kişisel ilişkiler gibi belli bağlamlar içeri­sinde pozisyonlarını değiştirir.

NKB'nin 'kişi her zaman rahat, mutlu ve güvenli hissetmelidir inancı diğer önemli olası bir konudur. Terapistin (diğerlerinin arasında) hastanın olumlu durumunu sürekli olarak yenilemek için harekete geçmesi gerektiği örtülü veya açık ta­lepler olabilir. Bununla birlikte, bu otomatik tepki olumsuz şema aktivasyonunu düşürmek etmek için çok iyi bir kaçınma stratejisi olabilir. NKB olan bazı hastalar eğer kötü hisseder­lerse, güçsüz ve yetersiz oldukları anlamına geldiğine ve gü­venli ve üstün insanların asla hayal kırıklığına, korkuya, üzün­tüye, anksiyeteye veya diğer olumsuz duygularına yenilmediğine inanırlar. Bununla bağlantılı olarak kişinin olumlu imajı­nı savunma gereği hakkındaki inançlar şunlardır: "Eğer bana meydan okunursa kendimi savunmak zorundayım" veya "kimsenin beni eleştirmesine izin veremem".

Duygusal deneyimleri kabul etmeye yönelik ilk adım basit bir şekilde empatik destek ve onaylanma sağlayabilir. İkincisi, kesintiye uğramayan doğrudan kendini yok eden olumlu duy­gu için beklentinin nasıl olduğunu vurgulamak faydalı olabilir çünkü bu herhangi bir olumsuz duygunun kendilik saygısına tehdit olduğu bir bağlam yaratır. Buna ek olarak, terapist hastanın belli duygulara yönelik küçümseyici veya reddedici tu­tumlarına dikkat çekebilir. Ayrıca "incinmiş hissettiğim için aptal ve zayıfım" veya "eğer her zaman mutlu hissetmezsem bu çekilmez" düşüncesinde olduğu gibi bu otomatik düşünce­lerin değerlendiren doğasını belirtebilir.

Bu değerlendirici ifa­deler, inancı devam ettirmenin avantaj ve dezavantajları açı­sından, örneğin, normal, insani olarak ve hatta yaşamsallığın ve hayata meydan okumanın bir parçası olarak duyguların alanına inanmak gibi alternatif bir pozisyonun avantaj ve de­zavantajları açısından keşfedilebilir. Kendiyle ilgili görünen NKB hastaları duygularını kabul ettiğinde etkilerinin ne oldu­ğunu görmeleri yoluyla ve daha güvenli hale gelip gelmedik­lerini kişiliklerinin önemli olan bu boyutuna değer vermemek yerine değer vermek yoluyla test etmeye davet edilebilirler.

Misty İş yerinde davranışları düzeltildiği zaman, utanmış, öfkeli ve savunmacı hissettiğini anlattı. Bununla birlikte, bu rahatsızlık hissine "dayanamadığı" için, onun en büyük zararı olan işinin gözlemlenmesi ve sonraki ödemesinin etkilenmesine kaynak olarak algıladığı amiri olan cerraha saldırdı, O ayrı­ca etkin olan şu inancını tanımladı Haklı olduğumu kanıt­lamak için kendimi savunmak zorundayım". Belirli bir biçim­de "neye dayanamadığı" sorulduğunda, "iş arkadaşlarının önünde kötü görünmek" ve "katkılarının farkına varılmaması" olarak tanımladı.

Sonra terapisti saldırmayla rahatsızlığının teskin edilip edilmediğini sordu ve o Öfkeli ve utanmış hissettiğini kabul etti. Bunun sonrasında, saldırmak onun da kaybettiği gibi, katkılarının gerçekten farkına varılması için çok şey yaptı. Terapist daha sonra onu, düzeltildiğinde  "rahatsız hissetmeye" izin vermekten kazanılan herhangi bir şeyin olup olmadığını düşünmeye davet etti. Misty bunun  kendini kabul etme ve her koşulda kendisinin üstüne yerleştirdiği sözü geçen taleplerini anlama için bir fırsat olduğunu kabul etti. Rahatsızlık daha çok onun kişisel yorumlarında  düzeltilmenin ne anlama geldiği ve ilgili uyarıdan geliyordu." Bu durum, cerrahın aslında ona  eğer alınsaydı  geri bildirim  vererek yardım etmeye çalıştığı hatta katkılarının ve fark edilmek için fırsatlarının artabileceği olasılığını düşünmesine kapı açtı.

Uyumsuz İnançları ve Güçlendirici İşlevsel İnançları Test Etmek

Misty'nin  terapisti KİÖ'deki tepkilerine dayanarak, birçok yönden hayran olunmanın, özel hissetmenin ve keşfedilmenin önemine olan güçlü inancının onun davranışını ve hayatını etkilediğini ileri sürdü. Bu inanca göre davrandığı bir yol gü­zellik yarışmasına katılmaktı. Hayatını mutlu ve değerli yapan hayranlık ve rekabetçi zafer fikrini test etmek için, Misty'den yarışma deneyiminin aslında nasıl olduğunu, zevkinin ne ka­dar sürdüğünü ve tam tersine kaybetme deneyiminin tüm ya­şamını nasıl etkilediğini gözden geçirmesi istendi. Anlamlı şema değişimi yarışın gerçekte oldukça stresli ve pahalı oldu­ğunu anlattığı zaman meydana gelmeye başladı. Kazanmak onu sadece kısa bir süre mutlu etti ve bu kendisinin özel bir insan olduğunu düşünmesine izin verdiği içindi. Bunun dı­şında, insanî değerin güzellik yarışmasındaki unvanlar veya zafere dayalı olarak kurulması fikrini felsefî olarak kabul et­medi.

Bu inançtaki bir başka değişim, bir statüye sahip olmanın önemine, görünümünün değerine nasıl özel bir kalite kattığı­na ve aile içindeki değer ve öneminin onun kişisel varlığı veya

aile üyeleriyle ilişkilerine değil de aile imajına olan katkısına bağlı olduğuna dair ailesinden aldığı çocukluk temeli ve me­sajlar keşfedilerek başarıldı.

Misty ve terapisti bir statüye sahip olmamak veya Özel ol­mak yerine sadece ortalama veya sıradan olmanın ne hissettirebildiği fikrini keşfetti ve Misty bunun anksiyetesini tetiklediğini ve aşağılık ve değersizlik korkularının altta yatan sebebi olduğunun fark etti. Bu çekirdek bilişi aktive ederek Misty kendini fark edilir bir ayrım olmaksızın önemsiz ve bayağı hissettiği için özel olmaya gereksinim duymayı düşündüğünü daha iyi anlayabildi. Terapisti onun meydan okumalara yoğun duygusal tepkilerinin, çekirdek bilişin aktive edildiğinin işa­retçisi olduğunu öne sürdü. Bu çekirdek inancın tetiklenmesi, meydan okumak ve yeni yapıcı alternatif inançların tanıtılması için iyi bir fırsat olarak karakterize oldu. Farklı inançlar ona kendilik saygısı için şimdiye kadar hayatında gelişmemiş olan olası alternatif kaynaklar için bir deney önerdi. Bu fikirlere çok az maruz kaldığı İçin, terapisti ona İnançlardan ilham alan olasılıkları düşünmesine yardım edecek seçeneklerin bir liste­sini önerdi (bakınız Tablo 11.3).

Tablo 11.3 Paylaşma ve Ait Olmayla İnşa Edilen Kendilik Saygısının Olası İnançları

"Kişi herkes gibi bir insan olabilir ve yine de özel olabilir"

"Kendilik saygısı katılma ve ait olmaktan gelebilir""

"Bazı şeyleri sadece eğlenmek için yapmak, fark edilmeyi göz önünde tutmadan ilişkiler kurmak veya diğerlerine katkıda bulunmak iyidir."

"Sıradan ve mutlu olabilirim" "Bir ekip üyesi olmanın ödülleri vardır" "İlişkiler birer statü sembolü değil, deneyimdir"

"Diğer insanlar sadece rakip değil kaynak da olabilirler"

"Geri bildirimler rahatsız edici olsalar bile, geçerli ve faydalı ola­bilir"

"Herkes bir şekilde özeldir"

"İnsanlar arasında üstün ve aşağı olma değer yargılarıdır ve bun­dan dolayı bunlar değişen şeylerdir"

"Varolmak ve mutlu olmak için sürekli hayran olunmaya ve ö

bir statüye ihtiyacım yok"

"Her zaman daha iyiye sahip olmak yerine, diğerleri gibi olmaktan keyif alabilirim"

"Statü, sadece ben bunun doğru olduğuna inanırsam benim de

ğerimin ölçütüdür"

Misty "mutlu olmak için her zaman özel olmak zorunda değilim" fikrini test etmeyi kabul etti. Bundan sonraki her seansta, terapisti bu yeni inancı destekleyen kanıtı araştırdı, örneğin, Misty iş arkadaşlarıyla öğlen yemeğine çıktığında onların hayranlığını istemek yerine yaşadıklarına odaklandığı zaman İyi zaman geçirdiğini buldu. Olaylar tartışılmış ve yeni­den çerçevelendirilmiş yeni inanca meydan okudu. Örneğin  eski erkek arkadaşını yıldızı yükselen bir oyuncu ile çıkarken gördü ve onun değersiz olduğu anlamına geldiği düşüncesi yüzünden ve onun daha özel birini bulduğu için oldukça üzüldü. Bu olayı yeniden çerçevelendirmede, eski inançlarının otomatik olarak tetiklendiğinin farkına vardı. Onunla bir iliş­kisi olmamasının avantaj ve dezavantajlarını sistemli biçimde i düşündüğünde, birçok açıdan bu ilişki olmaksızın daha mutlu olduğunu kabul etti. Bunun ötesinde, onun durumu, şimdiki ilgisine onun kişisel değeri veya önemi üzerinde hiçbir yansı­ma yapmadı.

Sadece eğlenmek için bir şeyler yapma, ilişki bağlantıları oluşturma veya asıl konu kendi ilerlemesini olmadan diğerlerine katkıda bulunma ile bir kişinin kendilik saygısı oluştur­ması fikri Misty'nin ilgisini çekti. Bunun nasıl gerçek olabildi­ğine emin değildi, fakat kendilik saygısının olası yeni kaynak­larına sahip olmak için bazı Ödevleri denemeyi kabul etti. Ay­da en az bir Pazar büyük annesini akrabalara götürmeyi ve bir kitap tartışma grubuna katılmayı içeren bazı yaratıcı kişisel fi­kirler Öne sürdü. Bu deneylere dahil oldukça, terapisti ondan diğerleriyle etkileşimine ne kadar değer verdiğini ve "sıradan" olan bir şeye katılmaya ne kadar iyi tolerans gösterdiğini pu­anlamasını istedi. Misty başlangıçta bu şeylerin yapılmaya değer olduğunu düşünmediği için, oldukça yüksek bir derecede keyif duyduğunu fark etmek, ummadığı bir şeydi. Ayrıca, herhangi birinin yapabildiği bu basit şeyler için diğerlerinin onun hakkında iyi düşünebildiğini farz etmek de onu şaşırttı.

İLERLEMEYİ DEVAM  ETTİRMEK

Seanslar büyük sıklıkla meydana gelmeseler de, narsisistik hasta ile danışmanlık esasında teması devam ettirmek faydalıdır. Bu tür devam veya takip temasları işlevsel çabaların ve uyumlu inançların devam etmesini ve kendi değerini arttırma stratejilerine yönelik herhangi bir gerilemenin fark edilmesini destekleyebilir. Olası meydan okuma ve dönüşümler tahmin edilebilir ve bu terapide tartışılmış faydalı araçların bireyselleşmiş bir özeti için yardımcı olabilir.

Misty 40 seanslık tedavisini bir buçuk yıldan fazla sürede tamamladı. Son seanslar sırasında, o ve terapisti terapi süresi boyunca problemlerindeki değişimlerinin bir listesini yaptı. Bunlar hedeflerin farkına varmayı ve oyunculuğunu düşüne­rek rüyada yaşamamak için kesin adımlar atmayı, iş yerindeki insanlarla ortak bir zemin bulabilmeyi, büyük annesine onun parasını almayarak ve fiziksel sağlığına dikkat ederek şefkat ve empati göstermeyi, "erkek egosundan" faydalanmamayı ve sürüş koşulları için beklentilerini yönetmeyi içermekteydi. Bu özel ve hayran olunan bir kişi olmasına gerek kalmadan mutlu olabildiğine ve diğerlerine faydalı olma çabaları hakkında iyi hissettiği inancına %40 onay verdi. İşte gelişen bir değerlendirme aldı ve sürücü ehliyetini başka bir celp almadan elinde tuttu. Eğer başka duygu durum veya kişilerarası bozukluklar yaşarsa, terapiye istekli bir tutumla geri dönmeyi kabul ederek süreci sonlandırdı.

Sonuç

Narsisizmin bilişsel kavramsallaştırması kendisiyle meşgulolmaya ve üstünlük, imaj, güç, değer ve duygu hakkındaki koşullu varsayımlara yol açan kişisel kalitesizliğin çarpık çe­kirdek bilişlerini içerir. Narsisistik yaralanmalar, bu koşulların; inançlarla ve tehdit edilen kendilik saygıyla uyumsuzluk yarattığında yaşanır. Aktif, kendi değerini arttıran stratejiler telafi edici inançları destekler fakat ilişkileri ve işlevsel uyumu sakat­lar. Daha dirençli ve daha az tepkisel öz güven geliştirme an­lamına gelen alternatif beceriler, uyumu, ilişkileri, hedefe ulaşmayı ve kendilik ve duyguyla ilgili uyumsuz inançları ye­niden yorumlamayı arttırmak için sunulur.