el yıkama

Kısaca OKB olarak bilinen Obsesif-Kompulsif Bozukluk birçok kişinin yaşam kalitesini düşüren ve günlük hayatını ciddi düzeyde kısıtlayan bir kaygı bozukluğudur. Toplumda OKB'si olan kişiler genellikle "takıntılı" "aşırı titiz" vb. şekilde tarif edilir ve çoğunlukla da yanlış anlaşılırlar.  Aşağıda bu yanlış anlamalara yol açan başlıca inançlara değinilmiştir.

OKB sadece temizlikle ilgilidir.

Bu OKB ile ilgili en yaygın yanlış inançlardan biridir. Birçok insan OKB'li kişilerin kendilerini evlerini temizlemeye adadıklarını düşünür. Evet bu şekilde yaşayan çok sayıda OKB hastası vardır, ancak bu hastalığın belirtilerinden yalnızca biridir. OKB kendini başka birçok semptomla gösterir. Aslında tekrarlayıcı davranışlar ve ritüeller temizlik yapmaktan, sürekli dua etmeye, sessizce sayı saymaktan ya da kelimeler söylemekten kontrol etmeye kadar geniş bir aralıkta seyreder. Dolayısıyla evini temizlemeyip de başka türlü ritüelleri olan birçok OKB hastası vardır.

OKB'li kişiler düzenli tertiplidir.

OKB hakkındaki en yaygın önyargılardan biri OKB'li kişilerin sadece aşırı düzenli, tertipli ve organize kişiler olduğudur. OKB bundan ibaret olmamakla birlikte düzenli olmak hastalığın tipik bir belirtisi değildir.  Aslında OKB'li kişilerin 2/3'ü toplayıcıdır, yani önemsiz eşyaları bile biriktirirler ve bu nedenle fazla eşyadan dağınıklık içinde yaşayabilirler. Ayrıca OKB hastaları evleri güzel görünsün diye onları düzenlemez, düzenli olmadığında duydukları aşırı huzursuzluk ve kaygı hissinden kurtulmak için bunu yaparlar ve bu iki durum arasında ciddi bir fark vardır.

Din insanları kompulsif yapar.

Her ne kadar birçok dinde ritüeller yer alsa da bunlar ne OKB belirtisidir ne de OKB'ye sebep olabilir. Yürütülen birçok araştırma dindar kişilerin dindar olmayanlara oranla daha fazla OKB göstermediğini ortaya koymuştur. Genel olarak OKB önemli yaşamsal temalarla ilgilidir ve din de bunlardan biridir. Dolayısıyla dindar kişiler de kendi inançlarıyla ilgili obsesyonlar geliştirebilirler ancak bu dinin obsesyonlara sebep olduğu anlamına gelmez.

Dizi ve filmlerdeki OKB'li karakterler hastalığı gerçekçi bir şekilde yansıtır.

Hayır, film ve dizilerdeki karakterler genellikle OKB semptomlarını ya abartır ya da yanlış şekilde verir. Çoğunlukla da semptomlar komedi unsuru olarak kullanır. Ancak OKB'li kişiler bu belirtileri yaşamanın hiç de komik olmadığını çok iyi bilirler.

OKB'li kişiler sadece garip tiplerdir, isterlerse davranışlarını durdurabilirler.

OKB kişilik ya da özgür iradeyle ilgili bir mesele değildir. Kişi obsesyonlarının saçma ya da mantıksız olduğunun farkındadır. Kompulsiyonların tekrarlayıcılığı ve ritüelistik şekilde ortaya çıkması ise nörolojik temellidir. Birçok bilim insanı hastalığın önemli bir kısmını oluşturan ritüellerin beyindeki belirli kimyasalların işlevlerindeki bozulmalar sonucu ortaya çıktığını bildirmektedir. Dolayısıyla doğru tedavide OKB semptomlarıyla ilişkili olan kimyasalların işleyişi değiştirilerek beyin kimyası yeniden düzenlenir. Bu ilk etapta ilaç tedavisiyle yerine getirilip, psikoterapiyle desteklenir ve sürekliliği sağlanmaya çalışılır.

Fazla stres OKB'ye neden olur.

Stresli bir yaşam olayı obsesyonların ya da kompulsiyonların başlamasını tetikleyebilir ancak tek başına hastalığa sebep olmaz. Stresin bir çok hastalığın başlangıcını tetiklediği, var olan hastalıkların iyileşmesini geciktirdiği hatta gidişatı kötüleştirdiği gerçektir. Aynı şey OKB için de geçerlidir. Stres OKB oluşumunu ve kötü prognozu hızlandırabilir fakat başlı başına OKB ye sebep olamaz.

OKB düşük öz-güven ya da entellektüel seviyeyle ilişkilidir.

Hayır, zihinsel gelişim düzeyi yüksek, özgüvenli kişilerde de OKB görülmektedir.